Chapter 13 of 18

ക്ഷേത്ര ക്ഷേത്രജ്ഞ വിഭാഗ യോഗം

क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः

The Yoga of the Field and the Knower of the Field

34 verses

अर्जुन उवाच

അർജുനൻ പറഞ്ഞു: പ്രകൃതിയും പുരുഷനെയും, ക്ഷേത്രത്തെയും ക്ഷേത്രജ്ഞനെയും, ഈ കേശവ, അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു;

श्री भगवानुवाचइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभ…

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: കൗന്തേയ, ഇതാ ഈ ശരീരത്തെ 'ക്ഷേത്രം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു

क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भा…

എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും ഞാനാണ് അറിവുള്ളവനെന്നും, ഭാരത, അറിഞ്ഞുകൊൾക; ശരീരവും അതിനെ അറിയുന്നവനും തമ്മിലുള്ള

तत्क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत्…

അത് എന്തെന്നും, അത് എങ്ങനെയെന്നും, അതിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്തെന്നും, അതിൽ നിന്ന് എന്തൊക്കെ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്

ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक्।ब्रह…

ഋഷികൾ പല വിധത്തിലും, വേദമന്ത്രങ്ങൾ പല തരത്തിലും, ബ്രഹ്മസൂത്രവാക്യങ്ങളും യുക്തിപൂർണ്ണമായ നിശ്ചയങ്ങളും

महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च।इन्द्रिय…

മഹാഭൂതങ്ങൾ, അഹങ്കാരം, ബുദ്ധി, അവികൃതമായ പ്രകൃതി, പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളായ അഞ്ച

इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतनाधृतिः।एत…

ഇച്ഛ, ദ്വേഷം, സുഖം, ദുഃഖം, ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും, ചേതന, ധൃതി എന്നിവയോട് കൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രം ചുരുക്കത്ത

अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।आचार…

അഹങ്കാരമില്ലായ്മ, ദുരഭിമാനമില്ലായ്മ, അഹിംസ, ക്ഷമ, സൗജന്യം, ഗുരുസേവ, ശുചിത്വം, സ്ഥിരത, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത

इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च।जन्ममृत्…

ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളോടു വൈരാഗ്യവും അഹങ്കാരമില്ലായ്മയും; ജനനം, മരണം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, രോഗങ്ങൾ, ദുഃഖങ്ങൾ എന്നിവ

असक्ितरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु।नित्यं च स…

പുത്രദാരഗൃഹാദികളിൽ അസക്തിയും അനഭിഷ്വംഗവും; ഇഷ്ടാനിഷ്ടഫലങ്ങളിൽ സമചിത്തത്വവും

मयि चानन्ययोगेन भक्ितरव्यभिचारिणी।विविक्तदेशस…

എനിക്ക് അനന്യമായ യോഗത്തോടെ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി; ഒറ്റയ്ക്കുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രിയം; ജനസ

अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्…

ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിരത, യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമായ തത്വത്തെ കാണുക എന്നിവയാണ് ജ്ഞാനം എന്ന് പറയപ്പ

ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्न…

അറിയാവുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു; അത് അറിഞ്ഞാൽ അമരത്വം ലഭിക്കും

सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्।सर्वत…

എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും, എല്ലായിടത്തും കണ്ണുകളും തലകളും മുഖങ്ങളും, എല്ലായിടത്തും ചെവിയുമുള്ള അ

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्।अ…

എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഗുണങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതും, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഇല്ലാത്തതും, ആസക്തിയില

बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च।सूक्ष्मत्वात्तद…

സകല ജീവികളുടെയും പുറത്തും ഉള്ളിലും, ചലിക്കുന്നവയിലും ചലിക്കാത്തവയിലും അത് നിലനിൽക്കുന്നു

अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।भूतभर्त…

സർവഭൂതങ്ങളിലും വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതായിരിക്കെ വിഭജിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ നിൽക്കുന്നതും, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും പാല

ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते।ज्ञानं …

എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളുടെയും പ്രകാശമാണത്; അന്ധകാരത്തിന് അതീതമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു

इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः।…

ഇപ്രകാരം ക്ഷേത്രവും ജ്ഞാനവും ജ്ഞേയവും സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു

प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि।विकारा…

പ്രകൃതിയെയും പുരുഷനെയും അനാദികളായി അറിഞ്ഞുകൊൾക; രൂപഭേദങ്ങളെയും ഗുണങ്ങളെയും പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുണ്ടായവയാ

कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते।पुरुष…

ശരീരത്തിന്റെയും അവയവങ്ങളുടെയും ഉത്പത്തിയിൽ പ്രകൃതിയാണ് കാരണം; സുഖദുഃഖങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നതിൽ പുരുഷനാണ

पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुण…

പ്രകൃതിയിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവ് പ്രകൃതിജന്യമായ ഗുണങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നു; ഗുണങ്ങളോടുള്ള ആസക്തിയാണ് നല്ലത

उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः।परम…

സാക്ഷി, അനുവാദകൻ, പാലകൻ, ഭോക്താവ്, മഹാനായ ഐശ്വര്യവാനും, പരമാത്മാവെന്നും അറിയപ്പെടുന്നവൻ ഈ ശരീരത്തിലെ

य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैःसह।सर्वथा…

ഇപ്രകാരം പുരുഷനെയും ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ പ്രകൃതിയെയും അറിയുന്നവൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവനായാലും വീണ്ടും ജനിക്

ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना।अन्…

ചിലർ ധ്യാനം വഴി ആത്മാവിനെ ആത്മാവിലൂടെ കാണുന്നു; മറ്റുചിലർ സാംഖ്യയോഗം വഴിയും, മറ്റുചിലർ കർമ്മയോഗം വഴി

अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते।त…

മറ്റുള്ളവർ ഇത് അറിയാതെ, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് കേട്ട് ആരാധിക്കുന്നു; ശ്രവണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരും മരണത്തെ ക

यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम्।क…

ഭരതശ്രേഷ്ഠനേ, സ്ഥിരമായതും ചലിക്കുന്നതുമായ എന്തെങ്കിലും ജീവജാലം ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ, അത് ക്ഷേത്രവും ക്

समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम्।विनश्…

എല്ലാ ജീവികളിലും ഒരേപോലെ വസിക്കുന്ന പരമേശ്വരനെയും, നശിക്കുന്നവരിൽ നശിക്കാത്തവനെയും കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥ

समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्।न हिनस्…

എല്ലായിടത്തും സമമായി വസിക്കുന്ന ഇശ്വരനെ സമമായി കാണുന്നവൻ സ്വയം സ്വയത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ അ

प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः।यः पश…

പ്രകൃതികൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നതും ആത്മാവ് കർത്താവല്ലെന്നും കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥമായി കാണ

यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति।तत एव च विस्ता…

ജീവജാലങ്ങളുടെ വൈവിധ്യം ഒന്നിലാണ് അടിസ്ഥാനമെന്നും, അവയുടെ വികാസവും ആ ഒന്നിൽ നിന്നുമാണെന്നും കാണുമ്പോൾ

अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः।शरीरस…

ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, അക്ഷയനായ ഈ പരമാത്മാവ് ശരീരത്തിൽ വസിച്ചിട്ടും പ്രവർത്തിക്കുന

यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते।सर्वत…

സൂക്ഷ്മതകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആകാശം കളങ്കപ്പെടാത്തതുപോലെ, ശരീരത്തിൽ എല്ലായിടത്തും

यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः।क्षेत…

ഒരു സൂര്യൻ ഈ ലോകത്തെ മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഭാരത, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ മുഴുവൻ ശരീരത്തെയും പ്രകാശിപ്

About Chapter 13

Chapter 13 of the Bhagavad Gita is titled "ക്ഷേത്ര ക്ഷേത്രജ്ഞ വിഭാഗ യോഗം" (क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः). This chapter contains 34 verses and explores nature, the enjoyer, and consciousness. The core teaching focuses on the difference between the body (field) and the soul (knower), and how to see beyond matter. The Yoga of the Field and the Knower of the Field The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.

Frequently Asked Questions

What is Bhagavad Gita Chapter 13 about?

Chapter 13, titled "ക്ഷേത്ര ക്ഷേത്രജ്ഞ വിഭാഗ യോഗം" (क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः), contains 34 verses. The Yoga of the Field and the Knower of the Field This chapter focuses on the difference between the body (field) and the soul (knower), and how to see beyond matter.

How many verses are in Chapter 13 of the Bhagavad Gita?

Chapter 13 — ക്ഷേത്ര ക്ഷേത്രജ്ഞ വിഭാഗ യോഗം — contains 34 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.

What is the Sanskrit name of Chapter 13?

The Sanskrit name of Chapter 13 is "क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः," which translates to "ക്ഷേത്ര ക്ഷേത്രജ്ഞ വിഭാഗ യോഗം" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.

Previous12. ഭക്തി യോഗം

Next14. ഗുണത്രയ വിഭാഗ യോഗം

ॐ

Bhagavad Gita

Free · 22 Languages · 4.8 ★