Home› Chapters› Chapter 8
Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 8 of 18

ਅਕਸ਼ਰ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ

अक्षरब्रह्मयोगः

The Yoga of the Imperishable Brahman

28 verses
1
अर्जुन उवाच
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ
2
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन।
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ
3
श्री भगवानुवाच
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਹੈ; ਜੀਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਮ ਸਭ ਜੀਵਾਂ
4
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्।
ਅਧਿਭੂਤ (ਭੌਤਿਕ ਜਗਤ) ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ, ਅਧਿਦੈਵਤ (ਦਿਵੀ ਪੱਖ) ਪੁਰਖ ਹੈ; ਹੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅ
5
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्।
ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ
6
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्।
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ
7
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च।
ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਅਤੇ ਲੜ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ
8
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਭਿਆਸ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਦਿਵੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹ
9
कविं पुराणमनुशासितार
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਤਨ, ਸ਼ਾਸਕ, ਅਤਿ ਸੂਖਮ, ਸਭ ਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਚਿੰਤਨੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾ
10
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन
ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ भ्रੂਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ
11
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति
ਮੈਂ ਉਸ ਅਟੱਲ ਪਦ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤਪੱਸਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਰਾਗੀ ਹ
12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च।
ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ ਦੀ ਧਾਰਣਾ
13
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्।
ਓਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾ
14
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਿਤ-ਨਿਰੰਤਰ ਯੁਕਤ ਯੋਗੀ ਲਈ
15
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्।
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਸ
16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ
17
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਉਹ ਦਿਨ ਪਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱ
18
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे।
ਦਿਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਅਵਿਕਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਸੇ ਅਵਿਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
19
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते।
ਹੇ ਪਾਰਥ
20
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनात…
ਪਰ ਉਸ ਅਵਿਗਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਰ ਇੱਕ ਅਵਿਗਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹ
21
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਵਿਗਤ ਅਤੇ ਅਖਰ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਗਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਵ
22
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭੂਤ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਿਰ
23
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः।
ਹੇ ਭਰਤ-ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਯੋਗੀ ਨਾ-ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ
24
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम्।
ਅੱਗ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਦਿਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਪੱਖ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
25
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम्।
ਧੂੰਏਂ, ਰਾਤ, ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ, ਯੋਗੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕ
26
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते।
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾਕਾਲੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਾਹ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਦ
27
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸਦਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ
28
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव
ਜਿਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਵੇਦਾਂ, ਯੱਗਾਂ, ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੋਗੀ ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ

About Chapter 8

Chapter 8 of the Bhagavad Gita is titled "ਅਕਸ਼ਰ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ" (अक्षरब्रह्मयोगः). This chapter contains 28 verses and explores attaining the Supreme. The core teaching focuses on the process of remembering God at the time of death and achieving the supreme destination. The Yoga of the Imperishable Brahman The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.

Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 8 about?

Chapter 8, titled "ਅਕਸ਼ਰ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ" (अक्षरब्रह्मयोगः), contains 28 verses. The Yoga of the Imperishable Brahman This chapter focuses on the process of remembering God at the time of death and achieving the supreme destination.

How many verses are in Chapter 8 of the Bhagavad Gita?

Chapter 8 — ਅਕਸ਼ਰ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ — contains 28 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.

What is the Sanskrit name of Chapter 8?

The Sanskrit name of Chapter 8 is "अक्षरब्रह्मयोगः," which translates to "ਅਕਸ਼ਰ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.

Read the complete Gita — free

All 700 verses with translations in 22 languages, audio recitation, word-by-word meanings, and more.

Download on theApp Store Get it onGoogle Play
Previous7. ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਯੋਗ
ॐ
Bhagavad Gita
Free · 22 Languages · 4.8 ★
Open App