Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 11 of 18
ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ
विश्वरूपदर्शनयोगः
The Yoga of the Vision of the Universal Form
55 verses
1
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ମୋର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଆପଣ ଯେଉଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବାଣୀ କହିଥିଲେ, ତାହା ଯୋ
2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया।
ହେ କମଳପତ୍ରାକ୍ଷ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ବିସ୍ତାରରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିନାଶ ଏବଂ ତୁମର ଅବିନାଶୀ ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଅଛ
3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर।
ହେ ପରମେଶ୍ୱର
4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो।
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ବୋଲି ଆପଣ ମନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କର ଅବ୍ୟୟ ସ
5
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ପାର୍ଥ, ମୋର ଶତ ଓ ହଜାର ଗୋଟି ଦିବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକୃତିର ରୂପ ଦେଖ
6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्िवनौ मरुतस्तथा।
ହେ ଭାରତ
7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम्।
ହେ ଗୁଡାକେଶ
8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा।
ତୁମ୍ଭେ ଏହି ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମ୍ଭକୁ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଉଛି, ମୋର ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଯୋଗ ଦେଖ
9
सञ्जय उवाच
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ, ହେ ରାଜନ୍
10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्।
ଅନେକ ମୁଖ ଓ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନଯୁକ୍ତ, ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ପରିଧାନ କରିଥିବା ଏବଂ ଅନେକ ଉତ୍ତୋଳିତ
11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्।
ଦିବ୍ୟ ମାଲ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ, ସର୍ବତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, ଅନନ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବତୋମୁଖ
12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता।
ଯଦି ଆକାଶରେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରଭା ସେହିପରି ହୋଇପାରେ
13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा।
ତତ୍କ୍ଷଣେ ପାଣ୍ଡବ ଦେବଦେବଙ୍କ ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକାଠି ଏବଂ ଅନେକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ
14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः।
ତତଃ ସ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟରୋମା ଧନଞ୍ଜୟଃ
15
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ ଦେବ
16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର
17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च
ମୁଁ ତୁମକୁ କିରୀଟଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ ଏବଂ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ଦେଖୁଅଛି; ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ତେଜୋରାଶି, ଯାହା ଦେଖିବା
18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं
ତୁମ୍ଭେ ଅକ୍ଷର, ଜ୍ଞାନୀୟ ପରମ ବସ୍ତୁ; ତୁମ୍ଭେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ତମ ଆଧାର
19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य
ମୁଁ ଆପଣାଙ୍କୁ ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ଅନନ୍ତ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ଅସଂଖ୍ୟ ବାହୁଯୁକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଖି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ
20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि
ହେ ମହାତ୍ମନ୍
21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति
ଏହି ଦେବତା ସମୂହ ତୁମ୍ଭଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି; କେତେକ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି
22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या
ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ, ମରୁତ୍ ଓ ଉଷ୍ମପା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର ଓ ସିଦ୍ଧଙ୍
23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं
ହେ ମହାବାହୋ
24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं
ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା, ଅନେକ ରଙ୍ଗରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବିସ୍ତୃତ ମୁଖ ଏବଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ
25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि
ଦାନ୍ତଯୁକ୍ତ ଭୟଙ୍କର ତୁମ୍ଭର ମୁଖଗୁଡ଼ିକ ଦେଖି, ଯାହା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦିଶୁଛି, ମୁଁ ଦିଗ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ ଏବଂ କୌଣସି
26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନଙ୍କ ସମାଗମ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଆମ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ
27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति
ତୁମ୍ଭର ଭୟଙ୍କର ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ମୁଖଗୁଡ଼ିକରେ ଲୋକମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି; କେତେକ ଦନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକି ରହିଛ
28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः
ଯେପରି ଅନେକ ନଦୀର ଜଳପ୍ରବାହ ସମୁଦ୍ର ଆଡକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ସେହିପରି ମଣିଷଲୋକର ବୀରମାନେ ଆପଣାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଖଗୁଡ଼ିକର
29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा
ଯେପରି ପତଙ୍ଗମାନେ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ନାଶ ପାଇବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ୍ଭର ମୁଖ
30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता
ହେ ବିଷ୍ଣୁ
31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो
ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କିଏ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପର କଥା କହିବେ? ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୃପା କରନ୍ତୁ
32
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ବିଶ୍ୱନାଶକାରୀ ବୃଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ କାଳ; ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋ
33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व
ତେଣୁ ତୁମ୍ଭେ ଉଠି ଯଶସ୍ୱୀ ହୁଅ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତି ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର
34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ମୁଁ ଯେଉଁ ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, ଜୟଦ୍ରଥ, କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ବଧ କରିସାରିଅଛି, ତ
35
सञ्जय उवाच
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: କେଶବଙ୍କ ଏହି ବାଣୀ ଶୁଣି କିରୀଟୀ ଅର୍ଜୁନ ହାତ ଯୋଡ଼ି କମ୍ପିତ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଭୟରେ ଗଦଗଦ ସ୍ୱରର
36
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ ହୃଷୀକେଶ
37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्
ହେ ମହାତ୍ମନ୍
38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण
ତୁମ୍ଭେ ଆଦିଦେବ, ପୁରାଣ ପୁରୁଷ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ପରମ ଆଶ୍ରୟ; ତୁମ୍ଭେ ଜ୍ଞାତା, ଜ୍ଞେୟ ଏବଂ ପରମ ଧାମ; ହେ ଅନନ୍ତ ରୂପ, ତୁ
39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः
ତୁମେ ବାୟୁ, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ ଅଟ; ତୁମକୁ ହଜାର ହଜାର ଥର ନମସ୍କାର, ପୁନର୍ବାର
40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते
ଆଗରେ ଏବଂ ପଛରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର
41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं
ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ଯାଦବ, ହେ ସଖେ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମ୍ଭକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ସାଥୀ ବୋଲି ଭାବି, ତୁମ୍ଭର ମହାନତା ଅଜ୍ଞାନରେ, ପ୍ରମା
42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ
43
पितासि लोकस्य चराचरस्य
ହେ ଚରାଚର ଜଗତର ପିତା, ତୁମ୍ଭେ ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ୍ଭ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି,
44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं
ତେଣୁ ମୁଁ ଶରୀରକୁ ନମ୍ର କରି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହେ ପ୍ରିୟ ଦେବ
45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଅଦୃଷ୍ଟ ଏହା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ, କିନ୍ତୁ ମନ ଭୟରେ କମ୍ପିତ
46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त
ହେ ସହସ୍ରବାହୁ, ହେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି, ମୁଁ ତାହାରି ପରି ତୁମ୍ଭକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେଉଁଥିରେ ତୁମ୍ଭେ କିରୀଟଧାରୀ, ଗ
47
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଅର୍ଜୁନ, ମୁଁ ଆପଣାର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ପରମ, ତେଜୋମୟ, ଅନନ୍ତ ଏବ
48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै
ଓ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ
49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो
ମୋର ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ତୁମ୍ଭେ ଭୟ ପାଇବା ନାହିଁ କି ମୂର୍ଖତାରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ
50
सञ्जय उवाच
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ, ଏହିପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିବା ପରେ ବାସୁଦେବ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଲେ
51
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ମାନବୀୟ ସୌମ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ନିଜର
52
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମ୍ଭେ ଯେଉଁ ମୋର ଏହି ରୂପ ଦେଖିଅଛ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନୀୟ; ଦେବତାମାନେ ମଧ
53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया।
ବେଦ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଏହିପରି ରୂପ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ଦେଖିଅଛ, ସେହିପ
54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन।
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ହେ ପରନ୍ତପ, ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ରୂପରେ ବାସ୍ତବରେ ଜଣାଯାଇପାରିବି, ଦେଖାଯାଇପାରିବି ଏବଂ ପ୍ରବ
55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः।
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯେ ମୋ ପାଇଁ କର୍ମ କରେ, ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ମୋର ଭକ୍ତ ହୁଏ, ଆସକ୍ତିହୀନ ଏବଂ ସମସ
About Chapter 11
Chapter 11 of the Bhagavad Gita is titled "ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ" (विश्वरूपदर्शनयोगः). This chapter contains 55 verses and explores the universal cosmic form. The core teaching focuses on the terrifying and awe-inspiring vision of God's infinite universal form. The Yoga of the Vision of the Universal Form The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 11 about?
Chapter 11, titled "ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ" (विश्वरूपदर्शनयोगः), contains 55 verses. The Yoga of the Vision of the Universal Form This chapter focuses on the terrifying and awe-inspiring vision of God's infinite universal form.
How many verses are in Chapter 11 of the Bhagavad Gita?
Chapter 11 — ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ — contains 55 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 11?
The Sanskrit name of Chapter 11 is "विश्वरूपदर्शनयोगः," which translates to "ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.