Home› Chapters› Chapter 4
Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 4 of 18

ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः

The Yoga of Knowledge and Renunciation of Action

42 verses
1
श्री भगवानुवाच
श्रीभगवानुवाच: इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम्
2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः।
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः
3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः।
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः
4
अर्जुन उवाच
अर्जुन उवाच: अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः; कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति
5
श्री भगवानुवाच
श्रीभगवानुवाच: हे अर्जुन, मेरे अनेक जन्म अतीत हो चुके हैं और तुम्हारे भी; मैं उन सभी को जानता हूँ, प
6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन्।
अजोऽपि सन् अव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया
7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत।
हे भारत, यदा यदा धर्मस्य ग्लानिर्भवति अधर्मस्य च अभ्युत्थानं भवति, तदाऽहं आत्मानं सृजामि
8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्।
साधूनां परित्राणाय, दुष्कृतां विनाशाय च, धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे
9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः।
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः
10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः।
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः
11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्।
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्
12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः।
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः
13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः।
गुणकर्मविभागशः चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टम्; तस्य कर्तारमपि मां अकर्तारमव्ययं विद्धि
14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा।
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा
15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः।
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः
16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः।
कर्म किं, अकर्म किमिति कवयोऽपि अत्र मोहिताः सन्ति
17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः।
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः
18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः।
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः
19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः।
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः
20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः।
कर्मफलसङ्गं त्यक्त्वा नित्यतृप्तो निराश्रयः, कर्मण्यपि प्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः
21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः।
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः
22
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः।
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः
23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः।
सम्पूर्णं कर्म ज्ञानावस्थितचेतसः गतसङ्गस्य मुक्तस्य यज्ञार्थं कर्म कुर्वतः प्रविलीयते
24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा …
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम्
25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते।
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते
26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्व…
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति
27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे।
अपरे च सर्वाणिन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि च आत्मसंयमयोगरूपे ज्ञानदीपिते अग्नौ जुह्वति
28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे।
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे
29
अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे।
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे
30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति।
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति
31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम्।
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम्
32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे।
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे
33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप।
हे परन्तप
34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया।
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया
35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव।
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव
36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः।
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः
37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन।
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन
38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते
39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः।
श्रद्धावान् लभते ज्ञानं, तत्परः संयतेन्द्रियः
40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति।
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति
41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम्।
हे धनञ्जय
42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः।
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः

About Chapter 4

Chapter 4 of the Bhagavad Gita is titled "ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः". This chapter contains 42 verses and explores divine knowledge and the yoga of action. The core teaching focuses on the ancient tradition of spiritual knowledge and how God incarnates to restore dharma. The Yoga of Knowledge and Renunciation of Action The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.

Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 4 about?

Chapter 4, titled "ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः", contains 42 verses. The Yoga of Knowledge and Renunciation of Action This chapter focuses on the ancient tradition of spiritual knowledge and how God incarnates to restore dharma.

How many verses are in Chapter 4 of the Bhagavad Gita?

Chapter 4 — ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः — contains 42 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.

What is the Sanskrit name of Chapter 4?

The Sanskrit name of Chapter 4 is "," which translates to "ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.

Read the complete Gita — free

All 700 verses with translations in 22 languages, audio recitation, word-by-word meanings, and more.

Download on theApp Store Get it onGoogle Play
Previous3. कर्मयोगः
ॐ
Bhagavad Gita
Free · 22 Languages · 4.8 ★
Open App