Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 3 of 18
କର୍ମ ଯୋଗ
कर्मयोगः
The Yoga of Action
43 verses
1
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ
2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे।
ତୁମ୍ଭଙ୍କର ଏହି ବିରୋଧାଭାସପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ମୋର ବୁଦ୍ଧି ମୋହାଯାଇଛି; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଗୋଟିଏ କଥା କହ, ଯାହା ଦ୍ୱା
3
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଅନଘ
4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते।
କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଷ୍କର୍ମ୍ୟତା ପାଏ ନାହିଁ, କେବଳ ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ
5
न हि कश्िचत्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्।
କେହି କେହି ମାତ୍ର କ୍ଷଣକାଳ ମଧ୍ୟ କର୍ମ ନକରି ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ପ୍ରକୃତିଜ ଗୁଣଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ କର
6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्।
ଯେ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମ କରି ମନରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ଏବଂ ମୂଢ଼ାତ୍ମା କୁହାଯାଏ
7
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन।
କିନ୍ତୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯେ ମନଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଅସକ୍ତ ହୋଇ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟଦ୍ୱାରା କର୍ମଯୋଗ ଆରମ
8
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः।
ନିୟତ କର୍ମ କର; କାରଣ କର୍ମ, ଅକର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ
9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः।
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କର୍ମରେ ଲୋକ ବନ୍ଧା ହୁଅନ୍ତି; ହେ କୁନ୍ତିପୁତ୍ର, ତୁମ୍ଭେ ଆସକ୍ତିହୀନ ହୋଇ
10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः।
ସମୟାଦିରେ ପ୍ରଜାପତି ଯଜ୍ଞ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ତୁମେମାନେ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କର; ଏ
11
देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः।
ଏହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର; ସେହି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ
12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः…
ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଇଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ଦାନ କରିବେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସେମାନଙ୍କୁ
13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।
ଯଜ୍ଞର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ସାଧୁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଉଥିବା ପାପୀମା
14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः।
ଅନ୍ନରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି; ବର୍ଷାରୁ ଅନ୍ନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଯଜ୍ଞରୁ ବର୍ଷା ହୁଏ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କର୍ମରୁ ଜାତ ହୁଏ
15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्…
କର୍ମ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଜାତ, ବ୍ରହ୍ମ ଅକ୍ଷରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ; ତେଣୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ବଦା ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ଥାପିତ ଅଛନ
16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः।
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହିପରି ଗତିଶୀଳ ଚକ୍ରକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେଇ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆନନ୍ଦରେ ରତ ହୋଇ ପାପମୟ ଜୀବନ
17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः।
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଆତ୍ମାରେ ତୃପ୍ତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନାହ
18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन।
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ କୃତ କର୍ମର କିମ୍ବା ଅକୃତ କର୍ମର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦ
19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर।
ତେଣୁ ଅସକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବଦା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର୍ମ କର; କାରଣ ଅସକ୍ତ ହୋଇ କର୍ମ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଉଚ୍ଚତମ ଲାଭ କରେ
20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः।
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜନକ ଆଦି ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ; ତୁମ୍ଭେ ମଧ୍ୟ ଲୋକସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ
21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ନିୟମ ସେ ଗ୍ରହଣ
22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन…
ହେ ପାର୍ଥ, ତିନି ଲୋକରେ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନାହିଁ, ଅପ୍ରାପ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାର କିଛି ନାହିଁ; ତଥାପି
23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः।
ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦି ମୁଁ କେବେହେଲେ ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ଭାବରେ କର୍ମ ନ କରୁ, ତେବେ ମାନବମାନେ ସର୍ବଥା ମୋର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବେ
24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्।
ଯଦି ମୁଁ କର୍ମ ନ କରୁ, ତେବେ ଏହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତା; ମୁଁ ଜାତି ମିଶ୍ରଣର କାରଣ ହୋଇଥାନ୍ତା ଏବଂ ଏହି ପ୍ରଜ
25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत।
ହେ ଭାରତ, ଯେପରି ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଲୋକସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଆସକ୍ତ ନ ହୋଇ କର୍
26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्।
ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ ନାହିଁ; ସେ ନିଜେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଉପଯୁକ୍
27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः।
ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣଦ୍ୱାରା ସର୍ବପ୍ରକାର କର୍ମ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଅହଙ୍କାରରେ ମୋହିତ ମନୁଷ୍ୟ 'ମୁଁ କର୍ତ୍ତା' ବୋଲି ଭାବେ
28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः।
ହେ ମହାବାହୋ
29
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु।
ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇ ଲୋକମାନେ ଗୁଣ ଓ କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି
30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा।
ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ମୋତେ ସମର୍ପଣ କରି, ଆତ୍ମାରେ ମନ ଲଗାଇ, ଆଶା ଓ ମମତା ତ୍ୟାଗ କରି, ମାନସିକ ଜ୍ୱର ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର
31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः।
ଯେମାନେ ମୋର ଏହି ନିତ୍ୟ ମତକୁ ବିଶ୍ୱାସ ସହକାରେ ଏବଂ କୌଣସି ଦୋଷାରୋପ ନ କରି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କର୍ମରୁ ମ
32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्।
ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଦୋଷ ଦେଇ (ଅସୁଯା କରି) ମୋର ମତକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ମୋହିତ, ଅବିବେକ
33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि।
ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରକୃତି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ବାଧା
34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थ…
ସମସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟର ବିଷୟରେ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ସ୍ଥାପିତ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ବଶରେ ନ ପଡିବା, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ
35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात…
ଅନ୍ୟର ଧର୍ମକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପାଳିବା ଠାରୁ ନିଜର ଧର୍ମର ଅଭାବ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ; ନିଜ ଧର୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଭଲ, କିନ୍ତୁ
36
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ
37
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ଏହି କାମ ଏବଂ ଏହି କ୍ରୋଧ, ରଜୋଗୁଣରୁ ଜାତ, ଏକ ମହାଭକ୍ଷକ ଏବଂ ମହାପାପୀ; ଏହାକୁ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁ ବୋ
38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च।
ଯେପରି ଧୂମରେ ଅଗ୍ନି, ମଳରେ ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୁଏ, ସେହିପରି ଜ୍ଞାନ କାମଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଛି
39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा।
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଥିବା କାମରୂପୀ ଅତୃପ୍ତ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଥାଏ
40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଏହାର ଆଧାର କୁହାଯାଏ
41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ।
ତେଣୁ ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଥମେ ତୁମ୍ଭେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଶରେ ରଖି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଏହି ପାପକୁ
42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରଠାରୁ ଉଚ୍ଚତର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ମନ ଉଚ୍ଚତର, ମନଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଉଚ୍ଚତର ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ମଧ
43
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मन…
ଏହିପରି ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ଉଚ୍ଚତର ଜାଣି, ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ଥିର କରି, ହେ ମହାବାହୋ
About Chapter 3
Chapter 3 of the Bhagavad Gita is titled "କର୍ମ ଯୋଗ" (कर्मयोगः). This chapter contains 43 verses and explores selfless action (Karma Yoga). The core teaching focuses on why action is superior to inaction, and how to act without creating bondage. The Yoga of Action The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 3 about?
Chapter 3, titled "କର୍ମ ଯୋଗ" (कर्मयोगः), contains 43 verses. The Yoga of Action This chapter focuses on why action is superior to inaction, and how to act without creating bondage.
How many verses are in Chapter 3 of the Bhagavad Gita?
Chapter 3 — କର୍ମ ଯୋଗ — contains 43 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 3?
The Sanskrit name of Chapter 3 is "कर्मयोगः," which translates to "କର୍ମ ଯୋଗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.