Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 2 of 18
ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ
सांख्ययोगः
The Yoga of Knowledge
72 verses
1
सञ्जय उवाच
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ମଧୁସୂଦନ (କୃଷ୍ଣ) ସେହି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯିଏ କୃପାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଆଖିରେ ଆଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ଥ
2
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ, ହେ ଅର୍ଜୁନ
3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते…
ହେ ପାର୍ଥ, ଅକ୍ଷମତାକୁ ଗ୍ରହଣ କର ନାହିଁ; ଏହା ତୁମ୍ଭେ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ
4
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ହେ ଶତ୍ରୁବିନାଶକ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବାଣରେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ
5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान्
ମହାନୁଭାବ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ନ କରି ଏହି ଲୋକରେ ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେୟସ୍କର; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ର
6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो
ଆମେ ଜାଣୁ ନାହିଁ ଯେ ଆମ ପାଇଁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଆମେ ଜିତିବା କି ସେମାନେ ଆମକୁ ଜିତିବେ
7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः
କୃପାର ଦୋଷରେ ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଛି, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ମୋର ମନ ମୋହିତ ହୋଇଛି
8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଶତ୍ରୁହୀନ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଖ
9
सञ्जय उवाच
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ଏପରି କହି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ, ଗୁଡାକେଶ ଓ ପରନ୍ତପ, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହି ତୁ
10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत।
ହୃଷୀକେଶ, ଭାରତ, ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଶୋକ କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପ୍ରହସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ
11
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ତୁମେ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛ; ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ
12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः।
କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନଥିଲି, ତୁମ୍ଭେ ନଥିଲ, ଏହି ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ; ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସମସ୍ତେ ନଥିବା ନୁହେଁ
13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा।
ଯେପରି ଏହି ଶରୀରରେ ବାଳ୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଘଟେ, ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଗ୍ରହଣ ହୁଏ; ତେଣୁ ଧୀର ବ୍ୟକ୍ତି ଏଥିରେ
14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः।
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ
15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ।
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ, ଯେଉଁ ଧୀର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହି ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଆଦି କୌଣସି ବିଷୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଯିଏ
16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः।
ଅସତ୍ର ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସତ୍ର ଅସତ୍ୟ ନାହିଁ; ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀମାନେ ଏହାର ସତ୍ୟ ଜାଣିଅଛନ୍ତି
17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्।
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତାହାକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ଜାଣ; ଏହି ଅବିନାଶୀଙ୍କର ବିନାଶ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ
18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः।
ଏହି ଶରୀରଗୁଡ଼ିକ ବିନାଶଶୀଳ, କିନ୍ତୁ ଶରୀରୀ (ଆତ୍ମା) ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ଅପ୍ରମେୟ ଅଟନ୍ତି; ତେଣୁ ହେ ଭାରତ
19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम्।
ଯେ ଏହାକୁ ହତ୍ୟାକାରୀ ବୋଲି ଜାଣେ ଏବଂ ଯେ ଏହାକୁ ହତ ବୋଲି ଭାବେ, ସେମାନେ ଉଭୟ ଅଜ୍ଞାନ; ଏହା ନ ହତ୍ୟାକାରୀ ଏବଂ ନ ହତ
20
न जायते म्रियते वा कदाचि
ଏହା କଦାଚି ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ କିମ୍ବା ମରିଯାଏ ନାହିଁ; ଜନ୍ମ ପରେ ଏହା ପୁନର୍ବାର ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ
21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम्।
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେ ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟ, ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ଅବ୍ୟୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ କିପରି କାହାକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ କିମ୍ବା
22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय
ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟ ପୁରୁଣା କପଡ଼ା ଛାଡ଼ି ନୂଆ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧେ, ସେହିପରି ଜୀବାତ୍ମା ପୁରୁଣା ଶରୀର ଛାଡ଼ି ନୂଆ ଶରୀରକୁ ଯାଏ
23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः।
ଅସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ କାଟିପାରିବ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଏହାକୁ ପୋଡ଼ିପାରିବ ନାହିଁ, ଜଳ ଏହାକୁ ଭିଜାଇପାରିବ ନାହିଁ ଏବଂ ବାୟୁ ଏହାକୁ
24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च।
ଏହା କାଟାଯାଇପାରେ ନାହିଁ, ଜଳାଯାଇପାରେ ନାହିଁ, ଭିଜାଯାଇପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ଶୁଖାଯାଇପାରେ ନାହିଁ; ଏହା ସର୍ବଦା, ସର୍ବତ୍
25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते।
ଏହା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଏହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଏହା ଅବିକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏପରି ଜାଣି ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ
26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम्।
ଅଥଚ ଏହାକୁ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବା ନିତ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ପାଉଥିବା ବୋଲି ମନେ କର, ତଥାପି ହେ ମହାବାହୋ
27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च…
ଜନ୍ମିତର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚୟ ଏବଂ ମୃତର ଜନ୍ମ ନିଶ୍ଚୟ; ତେଣୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ
28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत।
ହେ ଭାରତ
29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन
କେହି ଏହାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, କେହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ କହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି;
30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत।
ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ଆତ୍ମା କଦାପି ମରଣୀୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁ
31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि।
ଆପଣଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ବିଚାର କରି ମଧ୍ୟ ଆପଣ କମ୍ପିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧଠାରୁ ଉତ୍ତମ
32
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम्।
ହେ ପାର୍ଥ, ଏପରି ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଯୁଦ୍ଧ ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ମୁକ୍ତ ଦ୍ୱାର, ତାହା ପାଇଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସୁଖୀ ଅଟନ୍ତି
33
अथ चैत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ଯଦି ତୁମ୍ଭେ ଏହି ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ କର ନାହାଁ, ତେବେ ନିଜର ଧର୍ମ ଓ ଖ୍ୟାତି ତ୍ୟାଗ କରି ପାପ ପାଇବ
34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम्।
ଲୋକମାନେ ତୁମ୍ଭର ଅକ୍ଷୟ ଅପକୀର୍ତି କଥନ କରିବେ; ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଅପକୀର୍ତି ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟ
35
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः।
ମହାରଥୀମାନେ ତୁମ୍ଭକୁ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛେଇଥିବା ଭାବିବେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ୍ଭକୁ ମାନନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନଜରରେ ତୁମ୍ଭର
36
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः।
ତୁମ୍ଭର ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମ୍ଭର ଶକ୍ତିର ନିନ୍ଦା କରି ଅନେକ ଅବାଚ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିବେ; ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖକାରୀ ଅନ୍ୟ କିଛି
37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यस…
ମରାଗଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ, ଜିତିଲେ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରିବ; ତେଣୁ ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଠିପଡ଼
38
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ।
ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଲାଭ-ଅଲାଭ ଏବଂ ଜୟ-ପରାଜୟକୁ ସମାନ ଭାବି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ; ଏପରି କଲେ ତୁମେ ପାପ ପାଇବ ନାହିଁ
39
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श्…
ହେ ପାର୍ଥ, ସାଂଖ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହାକୁ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧ
40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते।
ଏଠାରେ ଉଦ୍ୟମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ, କ୍ରୂର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ
41
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन।
କୁରୁ ବଂଶର ସନ୍ତାନ, ଏହି ପଥରେ ଏକ ସ୍ଥିର ନିଶ୍ଚୟ ଥାଏ
42
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः।
ହେ ପାର୍ଥ, ଅବିବେକୀମାନେ ବେଦର ସ୍ତୁତିପାଠରେ ରତ ହୋଇ ଫୁଲିଥିବା ବାକ୍ୟ କହନ୍ତି ଓ କହନ୍ତି ଯେ 'ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ'
43
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम्।
କାମାତ୍ମାନଃ, ସ୍ୱର୍ଗପରାଃ, ଜନ୍ମକର୍ମଫଳପ୍ରଦାମ୍, କ୍ରିୟାବିଶେଷବହୁଲାମ୍, ଭୋଗୈଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଗତିମ୍ ପ୍ରତି
44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम्।
ଭୋଗ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଓ ତାହା ଦ୍ୱାରା ମନ ହରାଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ସମାଧି ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ନ
45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन।
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯଜ୍ଞ ଓ କର୍ମ କାଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତ୍ରିଗୁଣର ବିଷୟ; ତୁମ୍ଭେ ତ୍ରିଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ହଅ, ଦ୍ୱନ୍ଦ
46
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके।
ଯେଉଁ ପରି ସର୍ବତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ଉଦପାନର କୌଣସି ଉପଯୋଗ ନଥାଏ, ସେହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥର କୌଣସି
47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।
କର୍ମ କରିବାରେ ତୁମର ଅଧିକାର ଅଛି, ଫଳରେ କଦାପି ନୁହେଁ
48
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय।
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ସଂଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ କର୍ମ କର; ବିଜୟ ଓ ପରାଜୟରେ ସମାନ ଭାବ ରଖିବାକୁ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ
49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय।
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଜ୍ଞାନଯୋଗଠାରୁ କର୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନ; ଜ୍ଞାନରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ, ଫଳାଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବାନ୍
50
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते।
ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ ଉଭୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅ; କାରଣ କର୍ମରେ
51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः।
ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯୋଗୀମାନେ କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗ କରି ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅନାମୟ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି
52
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति।
ଯେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭର ବୁଦ୍ଧି ମୋହରୂପୀ କଳିଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭେ ଶ୍ରବଣୀୟ ଏବଂ ଶ୍ରୁତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ର
53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला।
ଯେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭର ମନ ଶ୍ରୁତିଦ୍ୱାରା ବିଚଳିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରମାତ୍ମାରେ ଅଚଳ ହୋଇ ସ୍ଥିର ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭେ ଯୋ
54
अर्जुन उवाच
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ହେ କେଶବ
55
श्री भगवानुवाच
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ହେ ପାର୍ଥ, ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ
56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः।
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଃଖରେ ମନ ନ ଖରାପ କରେ, ସୁଖରେ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସେହି ଧୀରବୁଦ୍ଧ
57
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम्।
ଯେଉଁ ଜଣେ ସର୍ବତ୍ର ଅସକ୍ତିଶୂନ୍ୟ, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ପାଇଲେ ନାହାନ୍ତି କି ନ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥିର
58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः।
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ କୂର୍ମ ପରି ସମସ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟାଇ ନିଏ, ସେହିପରି ସେ ସମସ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ବି
59
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः।
ନିରାହାରୀ ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଫେରିଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ରସ (ଆସକ୍ତି) ରହେ; କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚତମ ଦର୍ଶନ
60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः।
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ
61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः।
ସମସ୍ତେଙ୍କୁ ସଂଯମ କରି ମୋଠାରେ ମନ ନିବଦ୍ଧ କରି ବସିବା ଉଚିତ୍; କାରଣ ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ, ତାହ
62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते।
ପୁରୁଷ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଂଗ୍ (ଆସକ୍ତି) ଜନ୍ମିଥାଏ; ସଂଗ୍ ରୁ କାମ (ଇଚ୍ଛା) ଜନ୍ମିଥାଏ ଏବଂ
63
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः।
କ୍ରୋଧରୁ ମୋହ ଜାତ ହୁଏ, ମୋହରୁ ସ୍ମୃତିଭ୍ରଂଶ, ସ୍ମୃତିଭ୍ରଂଶରୁ ବୁଦ୍ଧିନାଶ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିନାଶରୁ ବ୍ୟକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ
64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन्।
ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଦ୍ୱାରା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି
65
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते।
ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ନାଶ ହୁଏ; କାରଣ ପ୍ରସନ୍ନ ମନର ବୁଦ୍ଧି ଶୀଘ୍ର ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ
66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना।
ଅସ୍ଥିର ବ୍ୟକ୍ତିର ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ଅସ୍ଥିର ବ୍ୟକ୍ତିର ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ
67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते।
ଭାସିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ମନ ଯାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେହି ମନ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଜଳରେ ନୌକାକୁ ଯେପରି ନେଇଯାଏ
68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः।
ତେଣୁ ହେ ମହାବାହୁ, ଯାହାର ସମସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସଂଯତ, ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥିର
69
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी।
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଟି ରାତି, ସେଠାରେ ସଂଯମୀ ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜାଗ୍ରତ, ସେହିଟି ଦ
70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ କାମନା ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଜଳ ପରି ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଶାନ୍ତି ପ୍
71
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः।
ଯେ ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି, ନିର୍ଲିପ୍ତ, ମମତାହୀନ ଓ ଅହଂକାରହୀନ ହୋଇ ବିଚରନ୍ତି, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହ
72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमु…
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମୀ ସ୍ଥିତି ଅଟେ; ଏହାକୁ ପାଇ କେହି ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ତକାଳରେ ମଧ୍
About Chapter 2
Chapter 2 of the Bhagavad Gita is titled "ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ" (सांख्ययोगः). This chapter contains 72 verses and explores the nature of the soul and selfless action. The core teaching focuses on why the soul is eternal, the body temporary, and duty must be done without attachment to results. The Yoga of Knowledge The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 2 about?
Chapter 2, titled "ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ" (सांख्ययोगः), contains 72 verses. The Yoga of Knowledge This chapter focuses on why the soul is eternal, the body temporary, and duty must be done without attachment to results.
How many verses are in Chapter 2 of the Bhagavad Gita?
Chapter 2 — ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ — contains 72 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 2?
The Sanskrit name of Chapter 2 is "सांख्ययोगः," which translates to "ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.