Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 3 of 18
ਕਰਮ ਯੋਗ
कर्मयोगः
The Yoga of Action
43 verses
1
अर्जुन उवाच
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ
2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ਼ੀ ਵਾਕ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਰਗ ਦੱਸ
3
श्री भगवानुवाच
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਪਾਪ ਅਰਜੁਨ
4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते।
ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਰਕਰਮਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਫ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
5
न हि कश्िचत्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्।
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲਵੱਲ
6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्।
ਜੋ ਕਰਮ-ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਧ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਆਚ
7
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ
8
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः।
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਨਾ ਕਰਨੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਭਵ
9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः।
ਕੁਨਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ
10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਯੱਜਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧੋ ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾ
11
देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः।
ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲੋ, ਓਹ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਲਣ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੋਤਮ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ
12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः…
ਯੱਗ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਿਤ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਭੋਗ ਦਿੱਤਾ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ
13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।
ਯੱਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ,
14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः।
ਸਭ ਜੀਵ ਅਨਾਹੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਨਾਹੋਂ ਪੈਦਾਸ਼ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਯੱਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੱਜ ਕਰਮ
15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्…
ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਕਰਮ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਬ੍ਰ
16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः।
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਜੀਵ
17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः।
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ
18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन।
ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर।
ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾਂ ਲਗਾਵ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉ; ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥ
20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः।
ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਕ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ
21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਹ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ
22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन…
ਹੇ ਪਾਰਥ
23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः।
ਹੇ ਪਾਰਥ
24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्।
ਜੇ ਮੈਂ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਮੈਂ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਦਾ ਕਰਤਾ ਬਣਾਂਗਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼
25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत।
ਹੇ ਭਾਰਤ
26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्।
ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਭਟਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰ
27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः।
ਸਭ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ'।
28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः।
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ
29
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु।
ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅ
30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा।
ਸਭ ਕਾਰਜ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਸ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਬਿਮਾ
31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः।
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੰਕਾ ਕੀਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्।
ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਅਤੇ
33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि।
ਭਾਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੱਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਬਰਦਸ
34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थ…
ਹਰੇਕ ਇੰਦਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਅਤੇ ਦਵੇਸ਼ ਸਥਿਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਤਰ
35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात…
ਭਾਵੇਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਘੱਟ ਜਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਉਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ;
36
अर्जुन उवाच
ਅਰਜੁਨ ਬੋਲੇ, ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ
37
श्री भगवानुवाच
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਾਮਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ, ਜੋ ਰਜੋਗੁਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮ
38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च।
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੰਏ ਨੇ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਨੂੰ ਮੈਲ ਨੇ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਭਰੂਣ ਨੇ ਢੱ
39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा।
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕਾਮਨਾ ਰੂਪੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ
40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते।
ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿ ਇਸਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ
41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ।
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸਰੇਸ਼ਠ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆ
42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः।
ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਮਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਮਨ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ,
43
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मन…
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਾਹੋ
About Chapter 3
Chapter 3 of the Bhagavad Gita is titled "ਕਰਮ ਯੋਗ" (कर्मयोगः). This chapter contains 43 verses and explores selfless action (Karma Yoga). The core teaching focuses on why action is superior to inaction, and how to act without creating bondage. The Yoga of Action The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 3 about?
Chapter 3, titled "ਕਰਮ ਯੋਗ" (कर्मयोगः), contains 43 verses. The Yoga of Action This chapter focuses on why action is superior to inaction, and how to act without creating bondage.
How many verses are in Chapter 3 of the Bhagavad Gita?
Chapter 3 — ਕਰਮ ਯੋਗ — contains 43 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 3?
The Sanskrit name of Chapter 3 is "कर्मयोगः," which translates to "ਕਰਮ ਯੋਗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.