Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 10 of 18
ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ
विभूतियोगः
The Yoga of Divine Glories
42 verses
1
श्री भगवानुवाच
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ
2
न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः।
ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ
3
यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम्।
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਜਨਮ, ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭ੍ਰਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ
4
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः।
ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਅਸੰਮੋਹ, ਖਮਾਈ, ਸੱਚਾਈ, ਬਾਹਰੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਖੁਸ਼ੀ, ਦੁੱਖ,
5
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः।
ਅਹਿੰਸਾ, ਸਮਤਾ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਅਯਸ਼—ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
6
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा।
ਸੱਤ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਚਾਰ ਮਨੂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ (ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨ
7
एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः।
ਜੋ ਮੇਰੀ ਇਸ ਵਿਭੂਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
8
अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते।
ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਉਤਪਤਿ ਸਥਾਨ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਾਨ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮੇਰਾ
9
मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम्।
ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਕਥਾ
10
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁ
11
तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः।
ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਟ ਨਾਲ ਅੰਧੇਰੇ ਨ
12
अर्जुन उवाच
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
13
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा।
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
14
सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव।
ਹੇ ਕੇਸਵ
15
स्वयमेवात्मनाऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम।
ਹੇ ਪੁਰੁਖੋਤਮ
16
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਵੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਛੱਡੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ
17
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन्।
ਹੇ ਯੋਗੀ
18
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन।
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ
19
श्री भगवानुवाच
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ
20
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः।
ਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼
21
आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्।
ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮਰੁਤਾਂ ਵ
22
वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः।
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਾਮਵੇਦ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਹਾਂ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੁੱ
23
रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्…
ਰੁਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੰਕਰ ਹਾਂ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਹਾਂ; ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਪ
24
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्…
ਹੇ ਪਾਰਥ
25
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्।
ਮਹਾਨ ਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ (ਓਮ) ਹਾਂ। ਯੱਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਪ ਯੱਜ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਚਲ
26
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः।
ਸਾਰੇ ਵ੍ਰੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵੱਥ (ਪੀਪਲ) ਹਾਂ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਥ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ
27
उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम्।
ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੈਸ਼ਵਰਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਣੋ; ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ ਨੂੰ
28
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्।
ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਜਰ ਹਾਂ, ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਧੇਨੁ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੰਦਰਪ (ਪ੍ਰਜਨਕ) ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ ਹਾਂ।
29
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्।
ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ, ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਿਆਮਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਮ ਮੈਂ ਹਾਂ।
30
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्।
ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਹਾਂ, ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਲ ਹਾਂ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੇਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ
31
पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्।
ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਵਾ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵ
32
सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਮੈਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾ
33
अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च।
ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਵੰਦ ਸਮਾਸ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਅਕਸ਼ਯ ਕਾਲ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਪਾਸੇ ਮੁ
34
मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्।
ਮੈਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਤੀ ਸਰੋਤ ਹਾਂ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ
35
बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्।
ਸੰਗੀਤ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਤਸਾਮ ਹਾਂ, ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਹਾਂ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁ
36
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।
ਮੈਂ ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਜੂਆ ਹਾਂ, ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਹਾਂ। ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਨਿਸਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵਗ
37
वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः।
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ; ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਹਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨਾ ਕਵੀ।
38
दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्।
ਸਜਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੰਡ ਹਾਂ, ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨੀਤੀ ਹਾਂ। ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਹਾਂ
39
यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ
40
नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप।
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਮੇਰੀਆਂ ਦਿਵੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਭੂਤੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵਰ
41
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा।
ਜੋ ਵੀ ਮਹਾਨ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਜਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਟੁਕੜੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਮਝੋ।
42
अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन।
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਸਭ ਵੇਰਵੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਤੇਰੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ
About Chapter 10
Chapter 10 of the Bhagavad Gita is titled "ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ" (विभूतियोगः). This chapter contains 42 verses and explores divine manifestations. The core teaching focuses on how God's glory is manifest in the best and most powerful aspects of creation. The Yoga of Divine Glories The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 10 about?
Chapter 10, titled "ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ" (विभूतियोगः), contains 42 verses. The Yoga of Divine Glories This chapter focuses on how God's glory is manifest in the best and most powerful aspects of creation.
How many verses are in Chapter 10 of the Bhagavad Gita?
Chapter 10 — ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ — contains 42 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 10?
The Sanskrit name of Chapter 10 is "विभूतियोगः," which translates to "ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.