Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 6 of 18
ధ్యాన యోగము
ध्यानयोगः
The Yoga of Meditation
47 verses
1
श्री भगवानुवाच
శ్రీ భగవానుడు ఇలా అన్నాడు, 'కర్మ ఫలమునకు ఆశ్రయించకుండా తన కర్తవ్యమైన కర్మను చేసేవాడే సన్యాసి, యోగి
2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव।
సన్యాసమని చెప్పేదే యోగమని గ్రహించు పాండవా, సంకల్పాన్ని విడిచిపెట్టనిదే ఎవడూ యోగి కాలేడు
3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते।
యోగాన్ని అధిరోహించాలనుకునే మునికి కర్మ సాధనమని చెప్పబడింది
4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते।
ఇంద్రియ భోగాలలోను, కర్మలలోను, ఆసక్తి లేక, సర్వ సంకల్పాలను వదిలినవాడు, యోగారూఢుడని చెప్పబడతాడు
5
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत्।
ఒకరు తనను తాను తానే ఉద్దరించుకోవాలి; తనను తాను దిగజార్చుకోరాదు
6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः।
తన వలన తన ఆత్మను జయించిన వానికి ఆత్మయే మిత్రుడు
7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।
తనను తాను జయించుకున్నవాడికి, శాంతుడికి, చలి వేడి, సుఖ దుఃఖాలు, గౌరవాపగౌరవాలలో సమబుద్ధి కలిగినవాడికి
8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः…
జ్ఞాన విజ్ఞాన తృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేంద్రియః
9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु।
హితవంతుల, మిత్రుల, శత్రువుల, ఉదాసీనుల, మధ్యస్థుల, ద్వేషించబడేవారి, బంధువుల, సాధువుల, పాపిష్ఠుల పట్ల
10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः।
యోగి నిరీహ నిరాకాంక్షుడై ఒంటరిగా రహస్య ప్రదేశంలో నిలిచి మనస్సు శరీరములను నియమించుకొని నిరంతరం ఆత్మను
11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः।
శుచి అయిన ప్రదేశంలో వస్త్రము, చర్మము, దర్భలు పేర్చి తయారు చేసిన స్థిరమైన తన ఆసనమును, అతి ఎత్తయినదిగా
12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः।
ఆ ఆసనంపై కూర్చుని, మనస్సును ఒక దిశగా చేసి, మనస్సు మరియు ఇంద్రియాల క్రియలను నియంత్రించి, ఆత్మశుద్ధి క
13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः।
శరీరం, తల, గ్రీవను సరిగ్గా నిలబెట్టి, కదలకుండా స్థిరంగా ఉండి, తన ముక్కు కొనను చూస్తూ, చుట్టూ ఉన్న ది
14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः।
శాంతమైన మనస్సు కలిగి, భయం లేకుండా, బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలబడి, మనస్సును సంయమించి, నన్ను చిత్తం చేసి,
15
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः।
ఇలా ఎప్పుడూ మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి, నియంత్రిత మనస్సుతో యోగి, నాలో నివసించే విముక్తితో కూడిన పరమ శాంతి
16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः।
అర్జునా, అతిగా తినేవానికి యోగం సాధ్యం కాదు; అసలు తిననివానికి కూడా కాదు
17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु।
ఆహారం, విహారం, కార్యాలలో ప్రయత్నం, నిద్ర, జాగరణలలో మితత్వం కలిగిన వారికి యోగం దుఃఖాలను నాశనం చేస్తుం
18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते।
నియమించబడిన మనస్సు ఆత్మలోనే స్థిరపడి, అన్ని కామనల నుండి విరక్తుడైనప్పుడు, అతను యుక్తుడని అంటారు
19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता।
గాలి లేని చోట ఉన్న దీపం ఎలా ఊగిపోదు, అలాగే ఆత్మలో ధ్యానం చేస్తూ, మనస్సును అదుపులో ఉంచుకున్న యోగి మనస
20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया।
యోగసాధనచే చిత్తం నిరోధించబడి శాంతించినప్పుడు, స్వయంగా ఆత్మతో ఆత్మను చూసి, ఆత్మలోనే సంతృప్తి చెందినప్
21
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम…
బుద్ధిచే గ్రహింపదగిన, ఇంద్రియాలకు అతీతమైన, పరమ సుఖాన్ని పొంది, అందులో నిలబడి, సత్యం నుండి ఎప్పుడూ వి
22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः।
దానిని పొందిన తర్వాత వేరే ఏ లాభం కూడా అదికమని భావించడు; దానిలో స్థిరపడినప్పుడు గొప్ప దుఃఖంతో కూడా కద
23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम्।
దుఃఖసంయోగ వియోగాన్ని 'యోగ' అని తెలుసుకోవాలి
24
सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः।
ఆలోచనల వలన పుట్టే కోసాలను అన్నింటినీ పూర్తిగా వదిలి, మనస్సుతోనే ఇంద్రియ సమూహాన్ని అన్ని వైపుల నుండి
25
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया।
ధృతితో కూడిన బుద్ధితో నెమ్మదిగా నెమ్మదిగా విరమించుకో
26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्।
చంచలమైన, స్థిరత లేని మనస్సు ఎక్కడ ఎక్కడ విచరిస్తుందో, అక్కడ అక్కడ దానిని నియంత్రించి, కేవలం ఆత్మలోనే
27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्।
మనస్సు ప్రశాంతమైన, రజోగుణం నశించిన, బ్రహ్మభూతుడైన, పాపాలు లేని యోగికి మాత్రమే ఉత్తమ సుఖం లభిస్తుంది
28
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः।
ఈ విధంగా ఎప్పుడూ ఆత్మను ధ్యానించే పాపరహిత యోగి, బ్రహ్మసంపర్క రూపమైన అత్యంత సుఖాన్ని సులభంగా పొందుతాడ
29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि।
యోగంతో ఐక్యమైన మనస్సు కలవాడు, అన్ని చోట్ల సమానంగా చూస్తూ, అన్ని జీవులలో తన ఆత్మను, తన ఆత్మలో అన్ని జ
30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति।
నన్ను సర్వత్ర చూసేవాడు, సర్వం నాలో చూసేవాడు; అతనికి నేను కోల్పోను, నేను కోల్పోను అతనికి
31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः।
సర్వభూతాలలో ఉన్న నన్ను, ఏకత్వంలో నిలిచి పూజించే యోగి, ఎలాంటి స్థితిలో ఉన్నా నాలోనే నిలిచి ఉంటాడు
32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन।
అర్జునా, తనకు జరిగే సుఖదుఃఖాలను అందరికీ జరుగుతాయని భావించే యోగియే ఉత్తముడు
33
अर्जुन उवाच
అర్జునుడు అన్నాడు: 'ఓ మధుసూదనా
34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम्।
కృష్ణా, మనస్సు చంచలమైనది, కలకలలాడేది, బలవంతమైనది, దృఢమైనది; దానిని నిగ్రహించడం గాలిని అదుపులో పెట్టడ
35
श्री भगवानुवाच
శ్రీ భగవానుడు అన్నారు: హే మహాబాహో
36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः।
నియంత్రణ లేని మనస్సు కలవానికి యోగం సాధించడం కష్టం; కానీ, మనస్సును అదుపులో ఉంచుకుని, సరైన మార్గాలతో ప
37
अर्जुन उवाच
అర్జునుడు అన్నాడు: కృష్ణా
38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति।
హే మహాబాహో
39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः।
కృష్ణా, నా ఈ సంశయాన్ని పూర్తిగా తొలగించగలవు; దీనికి నీవు తప్ప మరెవరూ సాధ్యం కాదు
40
श्री भगवानुवाच
శ్రీ భగవానుడు అన్నారు: 'పార్థా
41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः…
పుణ్యం చేసినవారి లోకాలను పొంది, శాశ్వత సంవత్సరాలు అక్కడ నివసించి, యోగభ్రష్టుడు పవిత్రుల మరియు ధనవంతు
42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम्।
లేదా ధీమంతులైన యోగుల కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు
43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम्।
అక్కడ అతను పూర్వజన్మలో పొందిన బుద్ధిని పొందుతాడు; కురునందనుడా, అందుకే సిద్ధి కోసం మరింత కృషి చేస్తాడ
44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः।
అంతట ఆ పూర్వాభ్యాసం చేతనే అతడు అనాసక్తుడైనప్పటికీ ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో లేస్సగా లాగబడతాడు
45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः।
ప్రయత్నించే యోగి పాపాలు తొలగి, అనేక జన్మలలో పరిపూర్ణతను పొంది, అత్యున్నత గమ్యస్థానాన్ని చేరుకుంటాడు
46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः।
తపస్సు చేసేవారికంటే యోగి శ్రేష్ఠుడు, జ్ఞానులకంటే కూడా యోగి శ్రేష్ఠుడు
47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना।
అన్ని యోగులలోనూ, నామనస్సులో నన్ను ధ్యానిస్తూ, నాపై విశ్వాసంతో నన్ను భజించేవాడు నాకు అత్యుత్తమ యోగిగా
About Chapter 6
Chapter 6 of the Bhagavad Gita is titled "ధ్యాన యోగము" (ध्यानयोगः). This chapter contains 47 verses and explores meditation and self-discipline. The core teaching focuses on the practice of meditation, control of the mind, and the qualities of a true yogi. The Yoga of Meditation The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 6 about?
Chapter 6, titled "ధ్యాన యోగము" (ध्यानयोगः), contains 47 verses. The Yoga of Meditation This chapter focuses on the practice of meditation, control of the mind, and the qualities of a true yogi.
How many verses are in Chapter 6 of the Bhagavad Gita?
Chapter 6 — ధ్యాన యోగము — contains 47 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 6?
The Sanskrit name of Chapter 6 is "ध्यानयोगः," which translates to "ధ్యాన యోగము" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.