Englishहिन्दीसंस्कृतम्ગુજરાતીதமிழ்తెలుగుবাংলাमराठीಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀالعربيةDeutschEspañolFrançaisItaliano日本語한국어PortuguêsРусский中文
Chapter 6 of 18
ಧ್ಯಾನ ಯೋಗ
ध्यानयोगः
The Yoga of Meditation
47 verses
1
श्री भगवानुवाच
ಶ್ರೀ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಕರ್ತವ್ಯ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವವನೇ ಸನ್ಯಾಸಿಯೂ ಯೋಗಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನ
2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव।
ಎಲೆ ಪಾಂಡವ, ಯಾರನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೋ, ಅದನ್ನೇ ಯೋಗವೆಂದು ತಿಳಿ; ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡದವನು ಯೋಗಿಯಾಗುವುದ
3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते।
ಯೋಗವನ್ನು ಏರಲು ಬಯಸುವ ಮುನಿಗೆ ಕರ್ಮವೇ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ; ಯೋಗಾರೂಢನಾದ ಆತನಿಗೆ ಶಮವೇ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ
4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते।
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದವನು ಯೋಗಾರೂಢನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡು
5
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत्।
ಆತ್ಮನಿಂದಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು, ಆತ್ಮನನ್ನು ಕೆಡಿಸಬಾರದು; ಆತ್ಮನೇ ಆತ್ಮನ ಸ್ನೇಹಿತ, ಆತ್ಮನೇ ಆತ್ಮನ ಶತ್ರು
6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः।
ಯಾವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮದಿಂದ ಜಯಿಸಿದನೋ, ಅವನ ಆತ್ಮವೇ ಅವನಿಗೆ ಮಿತ್ರ
7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।
ಜಿತಾತ್ಮನಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತನಾದವನಿಗೆ ಪರಮಾತ್ಮ ಸಮಾಧಾನದಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಶೀತ-ಉಷ್ಣ, ಸುಖ-ದುಃಖ ಹಾಗೂ ಮಾನ-ಅಪಮಾನ
8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः…
ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ, ಕೂಟಸ್ಥನಾದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಂಡು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಚಿನ್
9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु।
ಹಿತೈಷಿ, ಮಿತ್ರ, ಶತ್ರು, ಉದಾಸೀನ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ, ದ್ವೇಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸಾಧುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಬುದ್
10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः।
ಯೋಗಿಯು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಆಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ
11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः।
ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ನಾನ್ತಿ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ನಾನ್ತಿ ಕೆಳಗಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಬಟ್ಟೆ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಶ ಹುಲ್ಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಒ
12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः।
ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಆತ್
13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः।
ಕಾಯ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ತನ್ನ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು
14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः।
ಶಾಂತಮನಸ್ಕನಾಗಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಇ
15
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः।
ಹೀಗೆಯೇ ಯೋಗಿಯು ಸದಾ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಣಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ
16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः।
ಅರ್ಜುನನೇ, ಅತಿಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ತಿನ್ನದವನಿಗೆ ಯೋಗ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु।
ಯುಕ್ತವಾದ ಆಹಾರ-ವಿಹಾರ, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತವಾದ ನಿದ್ರೆ-ಜಾಗೃತಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ಯೋಗವು ದುಃಖವನ
18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते।
ಯಾವಾಗ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮನಸ್ಸು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿರುತ್ತಾನೆಯೋ, ಆಗ ಅವನು
19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता।
ಹವೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆ ಏನಾಗದಂತೆ ಇರುವಂತೆ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುವ ನಿಗ್ರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಯ
20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया।
ಯೋಗಸೇವೆಯಿಂದ ನಿರೋಧಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ
21
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम…
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು
22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः।
ಇದನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಲಾಭವು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಯಾರೂ ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಗಂಭೀರ ದುಃಖದಿ
23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम्।
ದುಃಖದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯೋಗ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು
24
सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः।
ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ
25
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया।
ಧೈರ್ಯಯುಕ್ತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿರಿ; ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಏನನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಬ
26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्।
ಯಾವುದರಿಂದ ಯಾವುದರಿಂದ ಚಂಚಲವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಮನಸ್ಸು ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದನ್ನು ತಡೆದು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ
27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्।
ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುವ, ರಜೋಗುಣವು ನಿವಾರಣೆಯಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಭೂತನಾದ ಮತ್ತು ಪಾಪರಹಿತನಾದ ಯೋಗಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ
28
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः।
ಹೀಗೆಯೇ ಯೋಗಿಯು ಸದಾ ಆತ್ಮವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಪರ್ಕದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಖವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್
29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि।
ಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ
30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति।
ಯಾವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣುವನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವನು, ನಾನು ಆತನಿಂದ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನೂ ನನ್ನಿ
31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः।
ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ವಾಸಿಸುವವನಾಗಿ ಕಂಡು, ಏಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವ ಯೋಗಿಯು, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನ
32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन।
ಅರ್ಜುನನೇ, ಸರ್ವತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಸುಖವನ್ನೂ ದುಃಖವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವ ಯೋಗಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನ
33
अर्जुन उवाच
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಮಧುಸೂದನನೇ
34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम्।
ಕೃಷ್ಣನೇ, ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ, ಕಲಕುವುದು, ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ದೃಢವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ನಿಯ
35
श्री भगवानुवाच
ಶ್ರೀ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸು ಅಡಗಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಚಂಚಲವಾದದ್ದು
36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः।
ಅಸಂಯತಾತ್ಮನಿಗೆ ಯೋಗ ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಮತ; ಆದರೆ ವಶ್ಯಾತ್ಮನಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಿಂ
37
अर्जुन उवाच
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನೇ, ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನು ಆದರೆ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಲಸನಾಗಿ, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯದೆ ಮನಸ್ಸು ಯೋಗದಿ
38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति।
ಎಲೈ ಮಹಾಬಾಹೋ
39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः।
ಎಲೆ ಕೃಷ್ಣ, ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನೀನೇ ಯೋಗ್ಯನು; ಇದರ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬ
40
श्री भगवानुवाच
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪಾರ್ಥನೇ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ನಾಶವಿಲ್ಲ; ಕಲ್ಯಾಣ ಮಾಡುವವನು ಎಂದಿಗೂ ಕೆಟ್ಟ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊ
41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः…
ಧರ್ಮಿಷ್ಠರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿ, ಯೋಗಭ್ರಷ್ಟನು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ನರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ
42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम्।
ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಯೋಗಿಗಳ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ
43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम्।
ಆಗ ಅವನು ಹಿಂದಿನ ದೇಹದಿಂದ ಬಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕುರುನಂದನನೇ, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಿಗಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಯತ
44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः।
ಆದರೆ ಆ ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ಅವನು ಅನಿಚ್ಛೆಯಾಗಿಯೂ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ
45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः।
ಆದರೆ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮಾಡುವ ಯೋಗಿ, ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತ
46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः।
ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಯೋಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಯೋಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ; ಕರ್ಮಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಯೋಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ;
47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना।
ಎಲ್ಲಾ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ, ನನ್ನನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವನೂ ನನ್ನ ಮತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯ
About Chapter 6
Chapter 6 of the Bhagavad Gita is titled "ಧ್ಯಾನ ಯೋಗ" (ध्यानयोगः). This chapter contains 47 verses and explores meditation and self-discipline. The core teaching focuses on the practice of meditation, control of the mind, and the qualities of a true yogi. The Yoga of Meditation The Bhagavad Gita consists of 18 chapters and 700 verses in total, forming a dialogue between Lord Krishna and Prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. This chapter is part of the ancient Hindu scripture Mahabharata.
Frequently Asked Questions
What is Bhagavad Gita Chapter 6 about?
Chapter 6, titled "ಧ್ಯಾನ ಯೋಗ" (ध्यानयोगः), contains 47 verses. The Yoga of Meditation This chapter focuses on the practice of meditation, control of the mind, and the qualities of a true yogi.
How many verses are in Chapter 6 of the Bhagavad Gita?
Chapter 6 — ಧ್ಯಾನ ಯೋಗ — contains 47 verses. Each verse is available in original Sanskrit with transliteration. Full translations in 22 languages, word-by-word meanings, and audio recitation are available in the free Bhagavad Gita app.
What is the Sanskrit name of Chapter 6?
The Sanskrit name of Chapter 6 is "ध्यानयोगः," which translates to "ಧ್ಯಾನ ಯೋಗ" in English. The Bhagavad Gita's 18 chapters each have a Sanskrit title ending in "Yoga," indicating a spiritual discipline or path.